Türkiye Genelinde, Şehir İçi ve Şehir Dışı İşletmelere Yönelik Arabuluculuk Hizmetleri
İşletmelerin yeniden yapılandırılması, ekonomik koşullar, organizasyonel değişiklikler, faaliyetlerin daraltılması veya işyerlerinin kapatılması gibi nedenlerle birden fazla çalışanla iş ilişkisinin sona erdirilmesi gündeme gelebilmektedir. Bu süreçlerin hukuka uygun, şeffaf ve öngörülebilir biçimde yürütülmesi, yalnızca işverenin hukuki sorumluluklarının yönetilmesi bakımından değil, işçilerin kanundan ve iş sözleşmelerinden doğan haklarının korunması açısından da önem taşımaktadır.
Arabuluculuk, işçi ve işveren arasındaki uyuşmazlıkların karşılıklı irade, tarafsızlık ve hukuki güvenlik ilkeleri çerçevesinde çözümlenmesine imkân sağlayan etkili bir yöntemdir.
Özellikle çok sayıda çalışanı ilgilendiren işten ayrılış süreçlerinde, her bir çalışanın bireysel haklarının ayrı ayrı değerlendirilmesi ve ortaya çıkan uyuşmazlıkların sistematik biçimde ele alınması, taraflar açısından önemli avantajlar sağlayabilmektedir.
1. Toplu İşten Ayrılış Süreçlerinde Arabuluculuk Neden Önemlidir?
İş sözleşmesinin sona ermesi, taraflar arasında yalnızca çalışma ilişkisinin sonlanması anlamına gelmez. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla çalışma alacakları, ücret ve diğer işçilik haklarının belirlenmesi ile feshe bağlı hukuki sonuçların değerlendirilmesi gerekebilir.
Çok sayıda çalışanın işten ayrıldığı durumlarda bu işlemlerin her bir çalışan yönünden ayrı ayrı yürütülmesi, şirketler açısından önemli bir idari ve hukuki organizasyon gerektirmektedir.
Arabuluculuk, mevcut ve arabuluculuğa elverişli uyuşmazlıkların mahkeme sürecine taşınmadan, tarafların serbest iradeleri doğrultusunda çözümlenmesine olanak tanır. Böylece işveren bakımından hukuki risklerin daha öngörülebilir hâle getirilmesi, işçi bakımından ise hak ve alacakların açık, belirli ve uygulanabilir anlaşmalarla güvence altına alınması mümkün olabilmektedir.
2. İşveren Açısından Arabuluculuğun Sağladığı Güvenceler
Birden fazla işçiyle iş ilişkisinin sona erdirildiği süreçlerde, işverenin temel hedeflerinden biri fesih işlemlerinin hukuka uygun gerçekleştirilmesi ve gelecekte ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların azaltılmasıdır.
Usulüne uygun yürütülen arabuluculuk süreçleri;
İşçilik alacaklarına ilişkin uyuşmazlıkların çözümlenmesine,
Ödeme miktarlarının, vadelerinin ve koşullarının açıkça belirlenmesine,
Tarafların üzerinde anlaştıkları hususların yazılı biçimde kayıt altına alınmasına,
Uzun süreli yargılamaların ve bunlara bağlı giderlerin azaltılmasına,
İşten ayrılış süreçlerinin daha düzenli ve öngörülebilir şekilde yönetilmesine,
İşveren ile çalışanlar arasındaki uyuşmazlıkların yapıcı biçimde sonuçlandırılmasına katkı sağlayabilmektedir.
Bununla birlikte arabuluculuk anlaşması, fesih işleminin hukuka uygunluğu konusunda kendiliğinden bir güvence oluşturmaz. İşverenin feshe ilişkin kanuni yükümlülüklerini ayrıca yerine getirmesi gerekmektedir.
3. İşçi Açısından Arabuluculuğun Sağladığı Güvenceler
Arabuluculuk sürecinin temel ilkelerinden biri, tarafların eşitliği ve serbest iradeleridir.
İşçi bakımından sürecin hukuki güvence içerisinde yürütülmesi; alacak kalemlerinin doğru belirlenmesi, anlaşma şartlarının anlaşılması ve ödeme yükümlülüklerinin açıkça düzenlenmesi açısından önemlidir.
Özellikle kıdem ve ihbar tazminatı, kullanılmayan yıllık izin ücretleri, fazla çalışma alacakları ve diğer işçilik haklarının ayrı ayrı değerlendirilmesi, olası hak kayıplarının önlenmesine katkı sağlar.
İşçinin anlaşma teklifini değerlendirebilmesi, gerekli gördüğünde hukuki destek alabilmesi ve herhangi bir baskı altında kalmaksızın karar verebilmesi, sürecin güvenilirliği bakımından vazgeçilmezdir.
Arabuluculuğun amacı, işçinin haklarından vazgeçmesini sağlamak değil; mevcut uyuşmazlığın hukuka uygun ve karşılıklı kabul edilebilir koşullarda çözümlenmesine yardımcı olmaktır.
4. Toplu İşçi Çıkarma ile Arabuluculuk Süreci Birbirinden Farklıdır
4857 sayılı İş Kanunu'nun 29. maddesi, belirli koşullarda gerçekleştirilen toplu işçi çıkarmalar bakımından özel usul ve bildirim yükümlülükleri öngörmektedir.
Kanunda belirlenen çalışan sayısı ve fesih eşiklerinin gerçekleşmesi hâlinde işverenin ilgili kurumlara ve şartları varsa işyeri sendika temsilcilerine yönelik bildirim yükümlülükleri doğabilmektedir. Arabuluculuk sürecinin yürütülmesi, bu yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.
Ayrıca her çoklu işten ayrılış, İş Kanunu'nun 29. maddesi anlamında toplu işçi çıkarma niteliğinde değildir. Bu nedenle sürecin başlangıcında işyerinin çalışan sayısı, fesih nedenleri, fesihlerin gerçekleşeceği dönem ve uygulanması gereken hukuki prosedürler ayrıca değerlendirilmelidir.
5. Birden Fazla İşçinin Arabuluculuk Süreci Nasıl Yönetilebilir?
Bir işletmede çok sayıda çalışanla iş ilişkisinin sona ermesi hâlinde, arabuluculuğa elverişli uyuşmazlıkların belirli bir organizasyon içerisinde ele alınması mümkündür.
Ancak her işçinin çalışma süresi, ücret düzeyi, alacak kalemleri ve uyuşmazlık konusu farklılık gösterebilir. Bu nedenle çok sayıda işçiyi ilgilendiren süreçlerde dahi her çalışanın bireysel hukuki durumunun değerlendirilmesi esastır. Süreç genel olarak şu aşamalardan oluşabilir:
Ön değerlendirme: İş ilişkilerinin ve mevcut uyuşmazlıkların hukuki niteliğinin belirlenmesi.
Alacakların incelenmesi: İşçilik alacaklarının her çalışan bakımından ayrı ayrı değerlendirilmesi.
Arabuluculuk organizasyonu: Başvuru türüne ve ilgili mevzuata uygun olarak toplantıların planlanması ve arabulucunun belirlenmesi veya görevlendirilmesi.
Müzakere: Tarafların eşitliği, iradiliği ve arabulucunun tarafsızlığı ilkeleri doğrultusunda görüşmelerin yürütülmesi.
Anlaşma belgeleri: Anlaşmaya varılan hususların her uyuşmazlık bakımından açık ve uygulanabilir biçimde düzenlenmesi.
Bu yaklaşım, çok sayıda uyuşmazlığın yönetiminde organizasyonel kolaylık sağlayabilirken her çalışanın bireysel haklarının korunmasına da imkân tanır.
6. Şehir İçi ve Şehir Dışı Arabuluculuk Hizmetleri
Birden fazla şubesi, üretim tesisi, mağazası veya farklı şehirlerde faaliyet gösteren işyerleri bulunan işletmeler bakımından arabuluculuk süreçlerinin koordinasyonu ayrıca önem taşımaktadır. Arabuluculuk faaliyetleri, uyuşmazlığın niteliğine, başvuru usulüne ve tarafların koşullarına göre yüz yüze veya mevzuatın izin verdiği yöntemlerle uzaktan yürütülebilmektedir.
Abacıoğlu Hukuk ve Arabuluculuk olarak Ankara merkezli faaliyet göstermekte; şehir içindeki ve Türkiye'nin farklı illerindeki işletmelerin arabuluculuğa elverişli iş uyuşmazlıklarında hizmet sunmaktayız.
İşletmenin ihtiyaçlarına ve uygulanacak hukuki usule göre;
Ankara'daki işletmeler için yüz yüze toplantı organizasyonu,
Farklı şehirlerdeki işletmeler için yerinde arabuluculuk toplantıları,
Mevzuatın izin verdiği hâllerde çevrim içi görüşmeler,
Birden fazla şubeyi veya çalışan grubunu ilgilendiren uyuşmazlıklarda süreç planlaması,
Çok sayıda bireysel uyuşmazlığın koordineli şekilde yürütülmesi mümkün olabilmektedir.
Şehir dışındaki işletmeler bakımından, gerekli koşulların bulunması hâlinde görüşmelerin işyerinde veya taraflarca uygun görülen başka bir toplantı ortamında gerçekleştirilmesi de değerlendirilebilir. Her durumda arabulucunun tarafsızlığı, tarafların eşitliği, gizlilik ilkesi ve ilgili başvuru usulleri gözetilir.
7. Arabuluculuk Anlaşmasının Hukuki Gücü
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca, arabuluculuk sonunda varılan anlaşmalar taraflar açısından önemli hukuki sonuçlar doğurmaktadır.
Kanunda öngörülen koşulları taşıyan anlaşma belgeleri, ayrıca icra edilebilirlik şerhi alınmasına gerek olmaksızın ilam niteliğinde belge sayılabilmektedir.
Tarafların üzerinde anlaştıkları hususlar hakkında kural olarak yeniden dava açılamaması da anlaşma belgesinin hukuki önemini ortaya koymaktadır.
Ancak anlaşmanın geçerliliği, gerçek bir uyuşmazlığın bulunması, tarafların serbest iradeleri ve emredici hukuk kurallarına uygunluk gibi hususlar somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.
Özellikle işçilik alacakları bakımından anlaşma belgesinin yalnızca şeklen düzenlenmiş olması, her durumda geçerli ve tartışmasız bir hukuki sonuç doğuracağı anlamına gelmemektedir.
Bu nedenle sürecin hukuka uygun yürütülmesi, anlaşmanın kendisi kadar önemlidir.
8. Kurumsal İşletmeler İçin Planlı ve Profesyonel Arabuluculuk Yönetimi
Birden fazla çalışanı ilgilendiren uyuşmazlıkların çözümünde en önemli unsurlardan biri, sürecin başlangıçtan itibaren doğru planlanmasıdır.
Özellikle üretim tesisleri, sanayi kuruluşları, zincir mağazalar, hizmet işletmeleri ve farklı illerde faaliyet gösteren şirketler açısından süreçlerin koordineli yürütülmesi zaman ve organizasyon bakımından önemli kolaylıklar sağlayabilir.
Bununla birlikte, arabuluculuk sürecinin seri veya koordineli biçimde yürütülmesi, her çalışanın bireysel haklarının göz ardı edilmesine ya da görüşmelerin yalnızca şekli bir prosedüre dönüştürülmesine neden olmamalıdır.
Hukuken güvenli bir arabuluculuk sürecinin temelinde, işverenin meşru menfaatleri ile işçinin kanuni haklarının birlikte gözetilmesi bulunmaktadır.
9. Abacıoğlu Hukuk ve Arabuluculuk ile Türkiye Genelinde Hizmet
Abacıoğlu Hukuk ve Arabuluculuk olarak, işçi ve işveren uyuşmazlıklarında arabuluculuğun etkin, tarafsız ve hukuki güvenlik ilkelerine uygun biçimde yürütülmesine önem vermekteyiz.
Ankara merkezli ofisimiz aracılığıyla, şehir içindeki ve Türkiye'nin farklı illerindeki işletmelerin ihtiyaçları doğrultusunda arabuluculuk süreçlerinin planlanması ve yürütülmesine yönelik hizmet sunmaktayız.
Birden fazla çalışanı ilgilendiren iş uyuşmazlıklarında, ilgili mevzuatın izin verdiği çerçevede yüz yüze veya uzaktan görüşme imkânları değerlendirilebilmekte; süreçlerin düzenli, şeffaf ve tarafların haklarını gözeten bir anlayışla yürütülmesi amaçlanmaktadır.
Avukatlık ve arabuluculuk faaliyetlerimiz, bu mesleklerin birbirinden farklı görev ve sorumlulukları gözetilerek yürütülmektedir.
İşletmenizde birden fazla çalışanı ilgilendiren işten ayrılış süreci söz konusuysa veya mevcut işçi-işveren uyuşmazlıklarının arabuluculuk yoluyla çözümlenmesini değerlendiriyorsanız, sürecin hukuki ve organizasyonel koşulları hakkında bilgi almak üzere ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.
Ankara'da veya Türkiye'nin farklı bir ilinde faaliyet gösteriyor olmanız fark etmeksizin, arabuluculuk hizmetlerimizin kapsamı ve görüşme organizasyonuna ilişkin bilgi alabilirsiniz.
ABACIOĞLU HUKUK VE ARABULUCULUK
Av. Arb. Miray Abacıoğlu
Av. Arb. Ali Abacıoğlu
Maidan, Çankaya ANKARA
www.abaciogluhukuk.com
info@abaciogluhukuk.com
(Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup somut uyuşmazlık bakımından hukuki görüş niteliği taşımamaktadır.)