Türkiye'de faaliyet gösteren anonim şirketlerin belirli koşullar altında sözleşmeli avukat bulundurmaları, hukuki bir tercih değil, kanundan doğan bir yükümlülüktür. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi, şirketlerin idari para cezalarıyla karşı karşıya kalmasına neden olabilmektedir.
Kurumsal faaliyetlerin giderek karmaşıklaşması, şirketlerin yalnızca uyuşmazlık ortaya çıktığında değil, ticari karar alma ve sözleşme süreçlerinin tamamında hukuki güvenceye ihtiyaç duymasını beraberinde getirmektedir.
1. Anonim Şirketlerde Avukat Bulundurma Zorunluluğunun Hukuki Dayanağı
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 35. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca:
Türk Ticaret Kanunu'nun 272 nci maddesinde ön görülen esas sermaye miktarının beş katı veya daha fazla esas sermayesi bulunan anonim şirketler ile üye sayısı yüz veya daha fazla olan yapı kooperatifleri sözleşmeli bir avukat bulundurmak zorundadır.
Söz konusu düzenleme, belirli büyüklükteki anonim şirketlerin hukuki iş ve işlemlerinin mesleki yeterliliğe sahip avukatlar aracılığıyla yürütülmesini amaçlamaktadır.
Kanun koyucu, bu yükümlülükle şirketlerin hukuki risklerini azaltmayı, ticari faaliyetlerde hukuki güvenliği güçlendirmeyi ve uyuşmazlıkların önleyici hukuk hizmetleri aracılığıyla en aza indirilmesini hedeflemektedir.
2. Hangi Anonim Şirketler Avukat Bulundurmak Zorundadır?
Avukatlık Kanunu'nda öngörülen zorunluluk, anonim şirketlerin tamamını kapsamamaktadır.
Yükümlülüğün belirlenmesinde şirketin cirosu, çalışan sayısı veya yıllık kârlılığı değil, ticaret siciline tescilli esas sermaye tutarı esas alınmaktadır.
Güncel mevzuat kapsamında avukat bulundurma zorunluluğunun değerlendirilmesinde, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu hükümlerinin birlikte incelenmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede, esas sermayesi kanuni sınırın üzerinde bulunan anonim şirketlerin, hukuki hizmetlerini bir avukatla yapacakları sözleşme aracılığıyla yürütmeleri gerekmektedir.
Önemle belirtmek gerekir ki şirketin hâlihazırda herhangi bir dava veya icra takibinin bulunmaması, avukat bulundurma yükümlülüğünü ortadan kaldırmamaktadır.
3. Avukat Bulundurma Zorunluluğuna Aykırılığın Yaptırımları
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 35/3. maddesinde, yükümlülüğe aykırı davranan kuruluşlar hakkında yaptırım öngörülmüştür.
Kanuni düzenlemeye göre, sözleşmeli avukat bulundurma zorunluluğuna aykırılık hâlinde, Cumhuriyet savcısı tarafından sözleşmeli avukat tayin edilmeyen her ay için, suç tarihinde yürürlükte bulunan asgari ücretin iki aylık brüt tutarı kadar idari para cezası uygulanabilmektedir.
Bu yaptırımın en önemli özelliği, aykırılığın devam ettiği her ay bakımından ayrı ayrı gündeme gelebilmesidir.
Dolayısıyla avukat bulundurma yükümlülüğünün uzun süre yerine getirilmemesi, şirketler açısından önemli bir mali yük doğurabilmektedir.
Ayrıca yükümlülüğün ihlal edilmiş olması, şirketin geçmiş dönemlere ilişkin sorumluluğunun da değerlendirilmesini gerektirebilir.
4. Şirketin Dava Vekâletnamesi Verdiği Bir Avukatın Bulunması Yeterli midir?
Uygulamada en sık karşılaşılan yanılgılardan biri, şirketin belirli bir dava veya icra dosyası için avukata vekâletname vermesinin kanuni yükümlülüğün yerine getirilmesi bakımından yeterli olduğunun düşünülmesidir.
Oysa belirli bir uyuşmazlığın takibi amacıyla düzenlenen vekâletname ile Avukatlık Kanunu kapsamında kurulması gereken sürekli avukatlık hizmet ilişkisi birbirinden farklıdır.
Şirketin avukat bulundurma yükümlülüğünü yerine getirdiğinin kabul edilebilmesi için, hukuki hizmet ilişkisinin ilgili mevzuata uygun biçimde tesis edilmesi ve gerektiğinde belgelendirilebilmesi önem taşımaktadır.
Bu nedenle şirketlerin, mevcut avukatlık hizmet ilişkilerinin kanuni yükümlülüğü karşılayıp karşılamadığını ayrıca değerlendirmeleri gerekmektedir.
5. Sözleşmeli Avukatlık Hizmetinin Şirketlere Sağladığı Hukuki Güvence
Anonim şirketlerde sürekli hukuki danışmanlık hizmeti, yalnızca kanuni bir zorunluluğun yerine getirilmesinden ibaret değildir.
Profesyonel hukuki danışmanlık, şirketlerin ticari faaliyetlerini daha güvenli ve öngörülebilir bir hukuki zeminde sürdürmelerine katkı sağlamaktadır.
Bu kapsamda özellikle;
Ticari sözleşmelerin hazırlanması, incelenmesi ve müzakere edilmesi,
Şirketler hukuku ve kurumsal yönetim süreçlerinin yürütülmesi,
İş hukuku ve işveren yükümlülüklerinin değerlendirilmesi,
Alacakların tahsili ve icra takiplerinin yönetilmesi,
Kişisel verilerin korunması mevzuatına uyum süreçleri,
Marka, patent ve diğer fikrî mülkiyet haklarının korunması,
Ticari uyuşmazlıkların dava öncesinde önlenmesi ve alternatif çözüm yollarının değerlendirilmesi,
Şirketin hukuki risklerinin önceden belirlenerek gerekli tedbirlerin alınması
gibi alanlarda sürekli hukuki destek sağlanması mümkündür.
Önleyici hukuk hizmetleri, şirketler bakımından yalnızca hukuki koruma değil, aynı zamanda maliyet yönetimi ve kurumsal sürdürülebilirlik aracıdır.
6. Şirketlerin Avukatlık Hizmet Sözleşmelerinde Dikkat Etmesi Gereken Hususlar
Avukatlık hizmet ilişkisinin kurulması kadar, bu ilişkinin kapsamının ve koşullarının doğru belirlenmesi de önem taşımaktadır.
Hizmet sözleşmesinde sunulacak hukuki danışmanlığın kapsamı, dava ve icra takiplerinin hizmete dahil olup olmadığı, ücretlendirme esasları, tarafların karşılıklı yükümlülükleri ve sözleşmenin sona erme koşulları açık biçimde düzenlenmelidir.
Özellikle sürekli hukuki danışmanlık hizmeti ile ayrıca ücretlendirilmesi gereken dava, icra ve diğer hukuki işlemler arasındaki ayrımın belirlenmesi, ileride doğabilecek uyuşmazlıkların önlenmesi bakımından önemlidir.
Sözleşmelerin hazırlanmasında Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ile avukatlık mesleğine ilişkin diğer düzenlemelerin dikkate alınması gerekmektedir.
7. Abacıoğlu Hukuk ve Arabuluculuk ile Kurumsal Hukuki Danışmanlık
Şirketlerin hukuki güvenliğinin sağlanması, yalnızca mevcut uyuşmazlıkların çözülmesini değil, gelecekte ortaya çıkabilecek hukuki risklerin önceden öngörülmesini ve yönetilmesini gerektirir.
Abacıoğlu Hukuk ve Arabuluculuk olarak anonim şirketlere, ticari faaliyetlerinin niteliği ve ihtiyaçları doğrultusunda sürekli hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmetleri sunmaktayız.
Şirketler hukuku, ticaret hukuku, iş hukuku, sözleşmeler hukuku, fikrî mülkiyet hukuku ve uyuşmazlık çözümü alanlarındaki hizmetlerimizle, kurumsal müvekkillerimizin hukuki süreçlerini bütüncül bir yaklaşımla ele almaktayız.
Amacımız, şirketlerin yalnızca mevcut hukuki sorunlarına çözüm üretmek değil; faaliyetlerini hukuki güvenlik, öngörülebilirlik ve sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda yürütmelerine katkı sağlamaktır.
Şirketiniz Avukat Bulundurma Zorunluluğu Kapsamında mı?
Şirketinizin kanuni avukat bulundurma yükümlülüğüne tabi olup olmadığının değerlendirilmesi, mevcut hukuki danışmanlık süreçlerinizin incelenmesi ve şirketinize özel sürekli avukatlık hizmeti teklifi hazırlanması için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Abacıoğlu Hukuk ve Arabuluculuk
Maidan, Çankaya ANKARA
www.abaciogluhukuk.com
info@abaciogluhukuk.com
(Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup somut olay özelinde hukuki görüş niteliği taşımamaktadır.)